U gebruikt een verouderde browser. Wij raden u aan een upgrade van uw browser uit te voeren naar de meest recente versie.

IT dienstverleners in het vierde kwartaal: tijd voor een vliegdekschip

Gepost 2015/02/25

De Nederlandse economie begint zich eindelijk te herstellen. Bedrijven kijken weer vooruit en zien dat de toekomst in digitalisering ligt. Zelfs de Nederlandse IT markt laat groei zien. In de media wordt ook nog eens volop gesproken over dramatisch oplopende tekorten op de arbeidsmarkt. Maar voor de grote IT dienstverleners in Nederland/Benelux die we ieder kwartaal bij Pb7 volgen, gaat de vlag niet uit. Waar de ene leverancier de krimp weer weet terug te dringen, dit kwartaal KPN, een ander zowaar weet te groeien, Capgemini, blijkt bij de andere dienstverlener, CGI, de krimp toch niet tot staan gebracht. 

Rode Oceaan

Onze dienstverleners verdienen hun boterham voornamelijk in een “Rode Oceaan”. Volgens Wikipedia staat “de Rode Oceaan [.] voor de bestaande marktruimte met bestaande spelers en regels, waarin de spelers elkaar hard beconcurreren in een poging zo veel mogelijk van de markt te veroveren. Doordat de ruimte beperkt is, kan dit uitmonden in moordende concurrentie en als gevolg hiervan van het figuurlijk vloeiende bloed, de Rode Oceaan.” Het probleem is niet alleen dat de oceaan rood is, maar dat deze ook krimpt. De krimp is deels het gevolg van concurrentie uit lagelonenland en vooral steeds meer het gevolg van de automatisering van de automatisering die we in allerlei tools en vooral de cloud en aanverwante technologie terugzien.

Het gaat hier niet om een omkeerbaar proces. Een belangrijk deel van de IT dienstenmarkt verandert van een handjes in een (echte) dienstenmarkt. Voor de dienstverleners die we volgen, bevindt het zwaartepunt van de omzet zich op dit vlak. Ze willen niets liever dan omschakelen naar een Blauwe Oceaan-strategie, maar dat is nog niet zo eenvoudig.

Blue Ocean

“De Blauwe Oceaan”, aldus Wikipedia, “staat voor de nog onbekende en onontgonnen marktruimte, waar dus ook nog geen concurrentie aanwezig is. Hier creëert men marktruimte, in plaats van er met anderen om te vechten. Doordat de marktruimte nieuw is, zijn ook de regels nog niet vastgelegd, hetgeen kansen biedt die in de Rode Oceaan niet bestaan”. Er zijn IT dienstverleners die behoorlijk effectief blauwe oceanen bezeilen en hierdoor jaar-op-jaar een mooie omzetgroei laten zien. Onze dienstverleners vallen niet onder deze categorie. Ze gaan weliswaar op zoek naar blauwe oceanen en weten dankzij de nodige focus deze te vinden en slagen er ook in om deze te bezeilen met een specifieke aanpak of oplossing. Maar hoe goed deze kleine bootjes het vaak ook doen, het is onvoldoende om te compenseren voor de structurele krimp van de core business. De blauwe oceaan van ICT-dienstverlening is vooral te vinden in de digitale agenda van organisaties: in de innovatie en disruptie van bedrijfsprocessen en –modellen, daar waar de impact van technologie zo groot is, dat het bepalend is voor het concurrerend vermogen.

In gesprek met deze dienstverleners horen we vaak dat ze zich voelen als een tanker die aan het keren is: heel langzaam, maar uiteindelijk komen ze er wel. Voor een belangrijk deel is dat onjuist. Een private cloud inrichten en beheren voor een klant is een mooi project, maar is er vooral op gericht op de behoefte aan verwerkingskracht en opslag goedkoper in te vullen. Het gaat dus om omzetkannibalisatie, hopelijk ten koste van andermans handjesomzet, waar je als leverancier in mee moet, maar waar moeilijk een groeistrategie op kan worden gebaseerd. Of neem het verplaatsen van werk naar lagelonenlanden: het verbetert de concurrentiepositie van de organisatie, maar biedt als belangrijkste meerwaarde voor de klant dat hij met minder budget af kan.

De toegevoegde waarde voor de “Digitale Agenda” van dergelijke omschakelingen is beperkt tot het bouwen van een solide, flexibel en betaalbaar platform waar bovenop de digitale agenda kan worden gerealiseerd. Daarboven op bouwt de afnemer aan oplossingen waarmee ze zich kunnen onderscheiden van concurrenten. Bij steeds meer grote (afnemer)organisaties ontstaat het besef dat ze dat dicht bij zich moeten houden. De regie hoort binnen de organisatie en het belang van kennisopbouw is groot. Projecten die uitbesteed worden, zijn veelal kleiner van omvang en dienen gepaard te gaan met een sterke kennisoverdracht. De waarde van dergelijke projecten is hoog en voor een goede uitvoering wordt graag een premium prijs betaald. Maar dan wordt van de dienstverlener wel een hoge toegevoegde waarde verwacht: die dient over diepgaande sectorkennis te beschikken, nieuwe ideeën mee te kunnen brengen en uiteraard over de juiste technologische kennis te beschikken. Voor een leverancier wordt het onmogelijk om alles voor iedereen te zijn – toch een beetje het traditionele business model van onze dienstverleners. Microfocus is noodzakelijk en dat is nu eenmaal niet te realiseren op een te groot aantal gebieden.

Het is voor een tanker moeilijk manoeuvreren op een Blauwe Oceaan. Wie er een vliegdekschip – microfocus jagers op een solide platform - van weet te maken, heeft een kans. Lukt dat niet, kan je nog proberen de grootste tanker te worden in de rode oceaan. En daarmee ligt een grote consolidatieslag in de sector op de loer.

De prestaties in Q4

In het vierde kwartaal zien de positieve impact van het voorzichtige herstel van de economie. We zien nog altijd een krimpende gezamenlijke omzet, maar deze krimpt organisch met “slechts” 2,9%, de kleinste krimp sinds het tweede kwartaal van 2011 alweer. De organische krimp voor geheel 2014 komt uit -4,5%. Daarmee is sinds 2008 de gezamenlijke omzet inmiddels met 31% afgenomen op organische basis! Voor het komend jaar lijkt het erop dat krimp wederom waarschijnlijk is, zei het dat die waarschijnlijk weer wat minder zal zijn als in 2014.

KPN IT Solutions
KPN ziet de omzet van ITS eindelijk weer een klein beetje stabiliseren. In het vierde kwartaal daalde de omzet in vergelijking met vorig jaar met een kleine 4%. Dat is een hele verbetering in vergelijking met de krimp voor geheel 2014 van maar liefst 10%. De vlag werd dan ook niet uitgehangen. Integendeel, een stevige reorganisatie is ingezet binnen de gehele zakelijke markttak van KPN. Er wordt binnen ITS hard gewerkt om de leidende positie te consolideren en uit te bouwen op het vlak van infrastructuur diensten, zeg maar het infrastructuurplatform. Het doel is uiteindelijk, zo verwacht Pb7, om de grootste tanker in de rode infrastructuuroceaan te worden. Moeilijk, maar niet onmogelijk.

Atos
Atos Benelux blijft zwoegen onder het verlies van grote contracten bij KPN en ING. Naar schatting was de organische krimp dan ook 7% in het vierde kwartaal. Dankzij de overname van Bull bleek de totale krimp beperkt tot 4%. Voor het gehele jaar is de autonome krimp 7,6%. Hoewel Atos een breder portfolio heeft dan KPN ITS, geldt ook voor Atos dat men, ondanks alle investeringen in nieuwe (technologische) kennis, allereerst de grootste tanker in de rode oceaan probeert te worden. Atos gaat dan ook door met het doen van grote overnames zoals Bull en Xerox ITO, waarbij de focus overigens niet op de Benelux ligt. 

CGI
CGI CEE (meer dan 60% van de omzet uit Nederland) heeft een paar stabiele kwartalen achter de rug, maar zag in het vierde kwartaal de omzet ineens met 4% krimpen. Aflopende projecten wist men in het laatste kwartaal onvoldoende te compenseren met nieuwe contracten. Ook voor CGI blijft het moeilijk om met de focus op nieuwe hoogwaardige oplossingen te compenseren voor de verliezen op de rode oceaan.

Capgemini
Groei! Capgemini groeide in het vierde kwartaal in de Benelux en wel met 2,3%. Capgemini begint te profiteren van het commerciële succes een jaar geleden op het gebied van outsourcing, zoals bij het Kadaster. De managed services tak groeide over het gehele jaar in de Benelux met bijna 17%! Capgemini profiteert als uitdager op de infrastructuur outsourcing markt van de opkomst van nieuwe technologie, waarbij de traditionele marktleiders moeite hebben om hun klanten te overtuigen dat ze het ook anders kunnen. Met een 2014 krimp van 0,6% en een stabiele Sogeti, geeft dit wel aan dat er weer een flinke veer bij de applicatie en adviesclubs is gelaten. Ook Capgemini investeert in innovatieve blauwe oceaanproposities, maar is en blijft voornamelijk een tanker op een rode oceaan. 

Ordina
Ordina begon het jaar vol goede moed met een omzet die zich stabiliseerde. Maar of het nou door de uitzending van Zembla of door een tegenvallende markt kwam, in de tweede helft van het jaar ging Ordina flink onderuit. De laatste twee kwartalen stelden behoorlijk teleur, met een krimp van 5% in het derde kwartaal en bijna 6% in het vierde kwartaal. Dat daarbij de krimp maar heel beperkt uit de overheidssector kwam, maar juist sterk uit de zakelijke markt en de zorg, baart zorgen. Ook de duidelijke afname van de medewerkerstevredenheid en een verloop van maar liefst 16%, geeft aan dat het niet lekker loopt. Misschien wordt het tijd dat Ordina, net als met Clockwork, weer meer merken in de markt zet en profileert. Ook met een Oranje tanker is het moeilijk manoeuvreren.

Klantbelevingsonderzoek

Eén van de gebieden waarin Pb7 Research zich heeft gespecialiseerd is B2B klantbelevingsonderzoek voor IT-bedrijven. Onze werkwijze is speciaal ingericht op IT-bedrijven met enkele honderden tot enkele duizenden accounts. We brengen voor u in kaart hoe tevreden uw klanten zijn, hoe ze over u denken, de loyaliteit, wat de verbeterpunten zijn en hoe de klantwens zich ontwikkelt. Doordat we uw markt goed kennen, kunnen we het klantbelevingsonderzoek uitstekend laten aansluiten op de specifieke kenmerken van uw markt en zijn we beter in staat om de resultaten te analyseren en vertalen naar zinvolle aanbevelingen.  Lees meer.